Takviye edici gıdaları kullanırken çoğu kişinin dikkat ettiği ilk konu ürünün içeriğidir. Ancak ürünün ne zaman ve nasıl kullanıldığı da en az içeriği kadar önem taşıyabilir.
Bir kapsülü sabah kahvesiyle almak, birkaç farklı takviyeyi aynı anda kullanmak veya aç alınması önerilen bir ürünü sürekli yemeklerle birlikte tüketmek, bazı ürünlerde beklenenden farklı sonuçlara yol açabilir.
Üstelik bütün vitamin ve mineraller için geçerli tek bir kullanım kuralı yoktur.
Bazı ürünlerin yemekle birlikte kullanılması uygunken bazı mineraller başka besinlerden, içeceklerden veya takviyelerden ayrı kullanılabilir. Bu nedenle “Takviyeler sabah mı yoksa akşam mı içilmeli?” sorusundan önce sorulması gereken asıl soru şudur:
“Kullandığım takviyenin özellikleri neler?”
Her Takviyeyi Sabah Kullanmak Doğru mu?
Takviye edici gıdalar için herkesin uygulaması gereken “sabah kullanılır” veya “akşam kullanılır” şeklinde genel bir kural bulunmaz.
Kullanım zamanı; ürünün içeriğine, formuna, kişinin kullandığı diğer ürünlere ve üreticinin kullanım önerisine göre değişebilir.
Bu nedenle bir ürün satın aldığınızda öncelikle etikette yer alan önerilen günlük porsiyonu ve kullanım talimatını kontrol etmek önemlidir.
Takviyeleri kendi rutininize göre rastgele gruplandırmak yerine içerikleri ayrı ayrı değerlendirmek daha doğru bir yaklaşımdır.
D Vitamini Aç mı Tok mu Kullanılır?
D vitamini yağda çözünen bir vitamindir. NIH Office of Dietary Supplements, D vitamininin içerisinde bir miktar yağ bulunan öğün veya atıştırmalıkla birlikte kullanıldığında daha iyi emildiğini belirtmektedir.
Bu nedenle D vitamini içeren bir takviyeyi yalnızca bir bardak suyla tamamen aç karnına kullanmak yerine, ürünün kullanım talimatı da uygunsa bir öğünle birlikte tüketmek tercih edilebilir.
Burada önemli nokta “çok yağlı yemek yemek” değil, D vitamininin yağda çözünen yapısını göz önünde bulundurmaktır.
Demir Takviyesini Kahveyle Almak Neden İyi Bir Fikir Olmayabilir?
Takviye kullanımında en fazla dikkat edilmesi gereken minerallerden biri demirdir.
Demir takviyeleri bazı durumlarda aç karnına daha iyi emilebilir. Ancak aç kullanıldığında bazı kişilerde mide rahatsızlığı, bulantı veya sindirim sistemi şikâyetleri görülebilir. Bu nedenle kişiye ve ürüne bağlı olarak kullanım şekli değişebilir.
Daha az bilinen nokta ise çay ve kahvenin demir emilimini etkileyebilmesidir.
NHS, ferrous sulfate gibi demir ürünlerinin çay, kahve ve bazı süt ürünleriyle aynı zamanda alınmamasını; aralarında yaklaşık iki saat bırakılmasını önermektedir.
Yani sabah rutininiz şu şekildeyse:
Kahvaltı → kahve → demir takviyesi
kullanım zamanlamasını yeniden değerlendirmeniz gerekebilir.
Ayrıca C vitamini demirin, özellikle bitkisel kaynaklı demirin emilimine yardımcı olabilir. NIH de C vitamininin bitkisel kaynaklı demir emilimini artırabildiğini belirtmektedir.
Ancak bu bilgi, herkesin demir ve C vitamini takviyesini birlikte kullanması gerektiği anlamına gelmez. Özellikle demir takviyesi ihtiyaç halinde ve uygun dozlarda kullanılmalıdır.
Kalsiyum Takviyelerinde Form Önemli
Kalsiyum ürünlerinde ise yalnızca “kaç mg?” sorusuna bakmak yeterli olmayabilir.
Kalsiyumun formu kullanım şeklini de değiştirebilir.
Örneğin NIH'ye göre kalsiyum karbonat yemekle birlikte daha iyi emilirken, kalsiyum sitrat aç veya tok kullanılabilir. Ayrıca yüksek miktardaki kalsiyumu tek seferde almak yerine daha küçük porsiyonlara bölmek bazı durumlarda daha uygun olabilir; NIH, kalsiyumun 500 mg veya daha düşük miktarlarda tek seferde daha iyi emildiğini belirtmektedir.
Bu da bize önemli bir noktayı gösterir:
Aynı mineralin farklı formları bile aynı kullanım şekline sahip olmayabilir.
Demir ve Kalsiyumu Aynı Anda Kullanmak?
Sabah bütün takviyeleri avucunuza alıp tek seferde içmek pratik görünebilir. Fakat her zaman en iyi yöntem olmayabilir.
Örneğin NIH, kalsiyumun demir emilimini etkileyebileceğini ve kalsiyum ile demir takviyelerini günün farklı zamanlarında kullanmanın bu etkileşimi azaltabileceğini belirtmektedir.
Dolayısıyla bir multivitamin, ayrıca demir ve ayrıca kalsiyum kullanıyorsanız ürünlerin içeriklerini kontrol etmek önemlidir.
Magnezyumu Diğer İlaçlarla Birlikte Kullanabilir miyiz?
Magnezyum takviyelerinde de dikkat edilmesi gereken konulardan biri ilaç etkileşimleridir.
NIH'ye göre magnezyum içeren takviyeler bazı antibiyotiklerin ve osteoporoz tedavisinde kullanılan bazı ilaçların emilimini etkileyebilir. Bu nedenle magnezyum takviyesi ile bazı ilaçların arasında belirli bir süre bırakılması gerekebilir.
Burada süre kullanılan ilaca göre değişebileceği için düzenli ilaç kullanan kişilerin doktor veya eczacıya danışması gerekir.
Dolayısıyla “Magnezyum akşam kullanılır” gibi tek başına verilen tavsiyeler yerine kişinin kullandığı diğer ürün ve ilaçları da değerlendirmek daha doğru olur.
Aynı İçeriği Farkında Olmadan İki Kez Alıyor Olabilirsiniz
Takviye kullanımında gözden kaçan başka bir konu da aynı vitamin veya mineralin birden fazla üründen alınmasıdır.
Örneğin günlük olarak:
- Bir multivitamin,
- ayrıca magnezyum,
- ayrıca çinko,
- ayrıca bağışıklık sistemine yönelik çok bileşenli başka bir ürün
kullanıyorsanız bazı içerikler birden fazla üründe tekrar ediyor olabilir.
Çinko, D vitamini, C vitamini veya magnezyum gibi bileşenleri yalnızca ayrı aldığınız ürün üzerinden değil, gün içerisinde kullandığınız tüm takviyelerin toplam içeriği üzerinden değerlendirmek gerekir.
NIH, özellikle yüksek dozlarda veya birçok farklı takviyenin birlikte kullanılmasının yan etki ve etkileşim riskini artırabileceğine dikkat çekmektedir.
Bu nedenle “daha fazla takviye = daha fazla fayda” şeklinde düşünmek doğru değildir.
Takviye Kullanırken En Çok Yapılan Hata: Etiketi Okumamak
Takviye edici gıdaların doğru kullanımında belki de en basit ama en önemli alışkanlık ürün etiketini okumaktır.
Ürünün;
önerilen günlük porsiyonu, bir porsiyondaki içerik miktarı, kullanım şekli ve uyarıları incelenmelidir.
Bir ürünün günde bir kapsül kullanılması öneriliyorsa, daha fazla tüketmenin otomatik olarak daha iyi sonuç sağlayacağı düşünülmemelidir.
Benzer şekilde sosyal medyada bir kişinin belirli bir ürünü sabah, gece veya aç karnına kullandığını görmek, aynı kullanım şeklinin herkes için uygun olduğu anlamına gelmez.
Doğru Kullanım İçerikten Başlar
Takviye edici gıdalarda yalnızca “hangi ürünü almalıyım?” sorusuna odaklanmak yeterli değildir.
Nasıl kullandığınız da önemlidir.
D vitamini gibi bazı vitaminlerde öğün içeriği önem kazanabilirken, demir kullanımında çay, kahve ve kalsiyum gibi faktörler dikkate alınabilir. Kalsiyumun farklı formlarının kullanım şekilleri değişebilirken, magnezyum bazı ilaçlarla etkileşim gösterebilir.
Bu nedenle takviyeleri kullanırken en doğru yaklaşım, ürünleri tek tek değerlendirmek ve ambalaj üzerindeki kullanım talimatlarına uymaktır.
Özellikle düzenli ilaç kullananlar, kronik hastalığı bulunanlar, hamileler, emzirenler veya birden fazla takviyeyi aynı anda kullanan kişiler ürün kullanmadan önce doktor veya eczacıya danışmalıdır.
Unutmayın:
Takviye seçiminde yalnızca “ne kullandığınız” değil, “nasıl kullandığınız” da önemlidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hastalıkların tanı, tedavi veya önlenmesine yönelik tıbbi tavsiye niteliğinde değildir. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez. Ürünlerin etiketinde belirtilen kullanım talimatlarına uyulmalı; ihtiyaç halinde sağlık profesyoneline danışılmalıdır.